Ειδικές τεχνικές προδιαγραφές εγκατάστασης, σύνδεσης και λειτουργίας μικροηλιακών συστημάτων με ρευματολήπτη (plug-in), με ή χωρίς σύστημα αποθήκευσης, σε ρευματοδότες ηλεκτρικών εγκαταστάσεων κτιρίων
(σύμφωνα με την Υπουργική Απόφαση υπ’ αριθμ. ΥΠΕΝ/ΔΑΠΕΕΚ/102876/1958 – ΦΕΚ Β´ 5573/14.09.2026 )
Ένα μικροηλιακό σύστημα με ρευματολήπτη (plug-in) τύπου Schuko/CEE 7/7, είναι μια ηλεκτρική συσκευή παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία μπορεί να διαθέτει και σύστημα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας. Τα συστήματα αυτά μπορούν να συναρμολογηθούν και να λειτουργούν από τον ιδιοκτήτη ή χρήστη τους, και εν γένει από μη ειδικούς, με βάση τις οδηγίες του κατασκευαστή τους.
Ο ιδιοκτήτης/χρήστης έχει τη δυνατότητα να αλλάξει τη θέση του μικροηλιακού συστήματος στο κτίριο ή να το συνδέσει σε άλλο ρευματολήπτη ή άλλη τερματική γραμμή ή να το μεταφέρει και να το εγκαταστήσει σε άλλο κτίριο. Η επανατοποθέτηση, σύνδεση και λειτουργία του συστήματος γίνεται με ευθύνη του κατασκευαστή του, του ιδιοκτήτη / χρήστη και του υπεύθυνου εγκαταστάτη ή μηχανικού κατάλληλης ειδικότητας.
Το μικροηλιακό σύστημα με ρευματολήπτη (plug-in), με ή χωρίς δυνατότητα αποθήκευσης, αποτελείται/συναρμολογείται από τα ακόλουθα τμήματα:
•Τουλάχιστον ένα φωτοβολταϊκό (Φ/Β) πλαίσιο
Τα Φ/Β πλαίσια συλλέγουν την ηλιακή ακτινοβολία και παράγουν ηλεκτρική ενέργεια σε μορφή συνεχούς ρεύματος (dc). Η μέγιστη συνολική εγκατεστημένη ισχύς του ή των Φ/Β πλαισίων σε κάθε μικροηλιακό σύστημα δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 1000 W με βάση την Υ.Α. υπ’ αριθμ. ΥΠΕΝ/ΔΑΠΕΕΚ/102876/1958 (ΦΕΚ Β´ 5573/14.09.2026).
• Μικρο-αντιστροφέας (Micro-inverter)
Ο μικρο-αντιστροφέας μετατρέπει το συνεχές ρεύμα (dc) από το ή τα Φ/Β πλαίσια ή και από το σύστημα αποθήκευσης σε εναλλασσόμενο ρεύμα (ac), συγχρονισμένο με τα χαρακτηριστικά του Δικτύου διανομής (230 Vac, 50Hz), για τροφοδοσία προς την ηλεκτρική εγκατάσταση. Η εγκατεστημένη και μέγιστη ισχύς παραγωγής του δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 800 W με βάση την Υ.Α. υπ’ αριθμ. ΥΠΕΝ/ΔΑΠΕΕΚ/102876/1958 (ΦΕΚ Β´ 5573/14.09.2026). Δεν επιτρέπεται η σύνδεση μικρο-αντιστροφέα με εγκατεστημένη ισχύ μεγαλύτερη από 800 W που λειτουργεί με περιορισμό ισχύος του στα 800 W. Είναι επιτρεπτή η σύνδεση ενός μόνο μικροηλιακού συστήματος plug-in, με ή χωρίς σύστημα αποθήκευσης, δηλαδή ενός μικρο-αντιστροφέα με ρευματολήπτη ανά παροχή κατανάλωσης.
Ο μικρο-αντιστροφέας μπορεί να στερεώνεται σε Φ/Β πλαίσιο, σε βάση ή σε τοίχο, με βάση τις οδηγίες του κατασκευαστή του. Ο έλεγχος και η διαχείριση του μπορεί να γίνεται μέσω Wi-Fi ή Bluetooth με εφαρμογή που παρέχει ο κατασκευαστής του.
•Καλώδιο ac και ρευματολήπτης (φις).
Μεταφέρει το παραγόμενο από τον μικρο-αντιστροφέα ρεύμα (ac) προς την κτηριακή ηλεκτρική εγκατάσταση. Από την έξοδο του μικρο-αντιστροφέα ξεκινάει ένα ειδικό ανθεκτικό καλώδιο το οποίο στην άκρη του διαθέτει έναν ρευματολήπτη Schuko/CEE 7/7 για εισαγωγή σε έναν εντοιχισμένο ή επίτοιχο ρευματοδότη εσωτερικού ή εξωτερικού χώρου (επίσης τύπου Schuko) ο οποίος πρέπει να αποτελεί μέρος τερματικού κυκλώματος ηλεκτρικής εγκατάστασης.
•Βάση στήριξης του ή των Φ/Β πλαισίων
Η βάση στερεώνει το ή τα Φ/Β πλαίσια στη θέση που έχει επιλεγεί. Εκτός από το βάρος των Φ/Β πλαισίων, πρέπει να αντέχει σε ακραίες καιρικές συνθήκες, κυρίως σε ισχυρούς ανέμους, σεισμούς και βάρος από τυχόν χιόνι.
•Σύστημα αποθήκευσης με ηλεκτροχημικούς συσσωρευτές (μπαταρίες) – προαιρετικά
Το σύστημα αποθήκευσης αποθηκεύει ηλεκτρική ενέργεια από το ή τα Φ/Β πλαίσια. Η χωρητικότητα των ηλεκτροχημικών συσσωρευτών επιλέγεται με βάση τις ανάγκες του ιδιοκτήτη / χρήστη. Το σύστημα αποθήκευσης δεν επιτρέπεται να παρέχει ηλεκτρική ενέργεια στην εγκατάσταση κατά τη διάρκεια διακοπής της τάσης του τερματικού κυκλώματος που τροφοδοτείται από τον μικρο-αντιστροφέα.
Ο κατασκευαστής του συστήματος αποθήκευσης θα πρέπει να καθορίζει με ποια Φ/Β πλαίσια και με ποιον μικρο-αντιστροφέα αυτό μπορεί να συνδυαστεί. Ο έλεγχος και η διαχείριση του μπορεί να γίνεται μέσω Wi-Fi ή Bluetooth με εφαρμογή που παρέχει ο κατασκευαστής του.
Ενδεικτικές εγκαταστάσεις μικροηλιακών συστημάτων με ρευματολήπτη (plug-in)
Ενδεικτική εγκατάσταση μικροηλιακού συστήματος με ρευματολήπτη (plug-in) σε μπαλκόνι (με τα Φ/Β πλαίσια υπό γωνία ή κατακόρυφα).
Ενδεικτική εγκατάσταση μικροηλιακού συστήματος με ρευματολήπτη (plug-in) με τα Φ/Β πλαίσια σε σκίαστρο ή σε δώμα.
Ενδεικτική εγκατάσταση μικροηλιακού συστήματος με ρευματολήπτη (plug-in) στον τοίχο (με τα Φ/Β πλαίσια υπό γωνία ή κατακόρυφα)
Γενικά μέτρα προστασίας
•Δεν επιτρέπεται η αφαίρεση/κατάργηση του ρευματολήπτη (φις) του καλωδίου ac του μικρο-αντιστροφέα με σκοπό τη μόνιμη σύνδεση του μικροηλιακού συστήματος στην ηλεκτρική εγκατάσταση, καθώς τότε το σύστημα από συσκευή, γίνεται τμήμα της κτηριακής ηλεκτρικής εγκατάστασης και υπάγεται στις απαιτήσεις του ΕΛΟΤ 60364 και σε διαφορετικές απαιτήσεις του Διαχειριστή του Δικτύου.
•Η μηχανική σταθερότητα των μερών που είναι τοποθετημένα στον εξωτερικό χώρο, όπως η βάση με τα στερεωμένα σε αυτή μέρη του συστήματος (π.χ. Φ/Β πλαίσιο ή πλαίσια), θα πρέπει να μην θέτουν σε κίνδυνο άτομα όταν βρίσκονται κοντά στο σύστημα.
•Ο κατασκευαστής του συστήματος θα πρέπει να παρέχει πληροφορίες για την αποφυγή προβλέψιμης κακής χρήσης, καθώς και προειδοποιήσεις σχετικά με κινδύνους που μπορούν να προκύψουν κατά τη συναρμολόγηση ή κατά τη λειτουργία του συστήματος.
•Εφόσον συνδέεται και σύστημα αποθήκευσης, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα μέτρα προστασίας και οι σχετικές απαιτήσεις που ορίζει ο κατασκευαστής του.
Λειτουργία μικροηλιακού συστήματος με ρευματολήπτη (plug-in)
Κατά τη λειτουργία των μικροηλιακών συστημάτων με ρευματολήπτη (plug-in):
•Θα πρέπει να τηρούνται οι οδηγίες χρήσης των κατασκευαστών
•Θα πρέπει να καθοριστεί ασφαλής ακολουθία αποσύνδεσης και συντήρησης, βάσει των οδηγιών του κατασκευαστή, με ρητή απαγόρευση αποσύνδεσης dc συνδέσμων υπό φορτίο, εκτός και αν έχουν σχεδιαστεί ειδικά για τέτοια χρήση.
•Δεν επιτρέπεται η ένωση – επέκταση των καλωδίων ac ή dc από μη ειδικούς. Αν απαιτηθεί να επεκταθεί το καλώδιο ac, θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί ενιαίο καλώδιο επέκτασης (extension cord) εγκεκριμένο για εξωτερικούς χώρους (με προστασία IP44 ή μεγαλύτερη) κατάλληλης διατομής (τουλάχιστον 3×1.5 mm² ή 3×2.5 mm²), χωρίς κοψίματα ή ενώσεις ενδιάμεσα.O μικρο-αντιστροφέας θα πρέπει να αερίζεται επαρκώς με βάση τις οδηγίες του κατασκευαστή του.
•Ο ιδιοκτήτης/χρήστης συνιστάται να ελέγχει συχνά με βάση τις συνθήκες χρήσης του χώρου, τα καλώδια του συστήματος του για τυχόν φθορές από τρωκτικά, κατοικίδια ή μηχανικές καταπονήσεις.
•Θα πρέπει να ελέγχεται τακτικά η μηχανική σταθερότητα των μερών που είναι τοποθετημένα σε εξωτερικό χώρο (μπαλκόνια, κάγκελα, προσόψεις, ταράτσες κ.λπ.), όπως η βάση με τα στερεωμένα σε αυτή μέρη του συστήματος.
Το μικροηλιακό σύστημα, με ή χωρίς σύστημα αποθήκευσης, λειτουργεί με σκοπό την κάλυψη των ιδιοκαταναλώσεων του χρήστη/ιδιοκτήτη. Τυχόν έγχυση ενέργειας στο Δίκτυο δεν αποζημιώνεται και δεν συμψηφίζεται με την κατανάλωση της παροχής, με βάση την υπ’ αριθμ. ΥΠΕΝ/ΔΑΠΕΕΚ/102876/1958 – ΦΕΚ Β´ 5573/14.09.2026.
Σε ένα μικροηλιακό σύστημα, ο περιορισμός της έγχυσης ενέργειας στο Δίκτυο μπορεί να επιτευχθεί ή να επηρεαστεί από τους εξής παράγοντες:
•Λόγω περιορισμού παραγωγής ή απωλειών: Εξαιτίας μη ιδανικού προσανατολισμού/κλίσης των Φ/Β πλαισίων και των συνολικών απωλειών του συστήματος (καλωδίων, μικρο-αντιστροφέα κ.λπ.), η μέγιστη ισχύς περιορίζεται φυσικά.
•Λόγω ταυτοχρονισμού παραγωγής – κατανάλωσης (ιδιοκατανάλωση): Εάν υπάρχει ένα ελάχιστο φορτίο βάσης (base load) στην εγκατάσταση που λειτουργεί κατά τις ώρες ηλιοφάνειας, απορροφά το σύνολο της παραγόμενης ενέργειας.
•Μέσω διαχείρισης της αποθήκευσης (εφόσον υπάρχει): Αξιοποιώντας το σύστημα αποθήκευσης, η πλεονάζουσα ενέργεια μπορεί να αποθηκεύεται αντί να διοχετεύεται στο δίκτυο, η οποία μάλιστα μπορεί να ελεγχθεί ή να προγραμματιστεί μέσω σχετικής εφαρμογής παρακολούθησης (monitoring app).
•Μέσω συστήματος ελέγχου έγχυσης: Σε περίπτωση που προβλέπεται χρήση αισθητήρα κατεύθυνσης (μετρητής που «βλέπει» προς ποια κατεύθυνση ρέει το ηλεκτρικό ρεύμα), ο αισθητήρας επικοινωνεί με τον μικρο-αντιστροφέα – αποκλειστικά ασύρματα – για να περιορίζει σε πραγματικό χρόνο την έγχυση.
Σε περίπτωση επέμβασης στην υφιστάμενη ηλεκτρική εγκατάσταση, οι εργασίες θα πρέπει να εκτελούνται μόνο από τον έχοντα νομοθετημένα δικαιώματα ηλεκτρολόγο. Με βάση την ισχύουσα νομοθεσία, (Υπουργική Απόφαση υπ’ αριθμ. 101195/2021 – ΦΕΚ Β’ 4654/08.10.2021 όπως ισχύει) εφόσον προκύπτουν αλλαγές στον ηλεκτρικό πίνακα ή γίνονται αλλαγές στην εγκατάσταση που επιδρούν στην ηλεκτρική ασφάλειά της, θα πρέπει να συντάσσεται και να υποβάλλεται νέα ΥΔΕ από τον έχοντα τα νόμιμα δικαιώματα ηλεκτρολόγο.
Διαχείριση απόσυρσης και απόρριψης
Τα Φ/Β πλαίσια, οι συσσωρευτές και οι μικρο-αντιστροφείς δεν αποτελούν αστικά στερεά απορρίμματα (κοινά σκουπίδια), αλλά κατατάσσονται αυστηρά στην κατηγορία ειδικού ηλεκτρικού εξοπλισμού.
Ειδικότερα, τα Φ/Β πλαίσια και οι μικρο-αντιστροφείς εμπίπτουν στη νομοθεσία για τα Απόβλητα Ηλεκτρικού και Ηλεκτρονικού Εξοπλισμού (ΑΗΗΕ – Οδηγία 2012/19/ΕΕ), ενώ οι συσσωρευτές διέπονται από διακριτό νομοθετικό πλαίσιο, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2023/1542. Αυτό συνεπάγεται ότι απαγορεύεται κατηγορηματικά η απόρριψή τους σε κοινούς κάδους οικιακών απορριμμάτων, η εγκατάλειψή τους σε κοινόχρηστους χώρους πολυκατοικιών ή η ανεξέλεγκτη απόθεση στο περιβάλλον.
Θα πρέπει να τηρούνται τα ακόλουθα:
•Απαγόρευση απόρριψης: Απαγορεύεται η απόθεση σε πράσινους ή μπλε κάδους ανακύκλωσης. Ο ιδιοκτήτης φέρει την ευθύνη ορθής φύλαξης έως την παράδοση.
•Υποχρέωση παράδοσης: Ο ιδιοκτήτης υποχρεούται να παραδώσει το ανενεργό σύστημα σε αδειοδοτημένα συστήματα εναλλακτικής διαχείρισης.
•Ασφαλής απεγκατάσταση: Η αποξήλωση από τον τοίχο ή το μπαλκόνι πρέπει να γίνεται με τρόπο που δεν προκαλεί ρύπανση (θραύση γυαλιού, διαρροή επικίνδυνων υλικών) και τηρώντας κανόνες ασφαλείας.
Οριστική απομάκρυνση και απόσυρση του μικροηλιακού συστήματος με ρευματολήπτη (plug-in)
Για την οριστική απομάκρυνση και απόσυρση του μικροηλιακού συστήματος με ρευματολήπτη (plug-in), ο ιδιοκτήτης διαθέτει τις ακόλουθες νόμιμες επιλογές:
•Συστήματα συλλογής και ανακύκλωσης: Παράδοση σε επίσημα σημεία συλλογής ή εργοστάσια επεξεργασίας αποβλήτων φωτοβολταϊκών που συνεργάζονται με τα εγκεκριμένα συστήματα διευρυμένης ευθύνης παραγωγού.
•Αντικατάσταση: Σε περίπτωση αγοράς νέου συστήματος αντικατάστασης, ο προμηθευτής ή εισαγωγέας υποχρεούται συχνά να διευκολύνει την παραλαβή του παλιού εξοπλισμού με τη λογική της επιστροφής «ένα προς ένα» (1-to-1 take-back).
•Δημοτικά σημεία συλλογής: Ορισμένοι μεγάλοι Δήμοι διαθέτουν ειδικά κέντρα ανακύκλωσης ογκωδών ή ειδικών ηλεκτρικών συσκευών όπου μπορούν να παραδοθούν μικρά φωτοβολταϊκά συστήματα, κατόπιν συνεννόησης.
Η παράνομη απόρριψη επικίνδυνων ηλεκτρονικών αποβλήτων και Φ/Β πλαισίων (τα οποία ενδέχεται να περιέχουν ίχνη βαρέων μετάλλων ή υλικών ημιαγωγών) επισύρει διοικητικά πρόστιμα και κυρώσεις, καθώς θεωρείται υποβάθμιση του περιβάλλοντος (περιβαλλοντική νομοθεσία Νόμος 4819/2021 και Νόμος 4042/2012).
Επομένως, ο ιδιοκτήτης ενός ανενεργού μικροηλιακού συστήματος με ρευματολήπτη (plug-in) δεν επιτρέπεται να το «πετάξει» στα απορρίμματα. Έχει τη νομική υποχρέωση να μεριμνήσει για την ασφαλή αποξήλωσή του και την οριστική απόσυρσή του στο επίσημο δίκτυο εναλλακτικής διαχείρισης και ανακύκλωσης ηλεκτρικών ειδών της χώρας.
Το παρόν κείμενο αποτελεί αποσπασματική διατύπωση του πλήρους κείμενου που δημοσιεύτηκε από τον ΔΕΔΔΗΕ και παρατίθεται στη συνέχεια ως συνημμένο αρχείο, περιλαμβάνοντας όλες τις τεχνικές προδιαγραφές που αφορούν τα εν λόγω υλικά που προορίζονται για φωτοβολταϊκά μπαλκονιού.
