Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζει το αυξανόμενο ενεργειακό κόστος της ΕΕ εν μέσω ασταθών αγορών ορυκτών καυσίμων και αποσκοπεί στην επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας και στην ενίσχυση της ενεργειακής μας ανθεκτικότητας.
Προκειμένου λοιπόν να αντιμετωπίσει το αυξανόμενο ενεργειακού κόστους και την περαιτέρω μείωση της εξάρτησης από τις ασταθείς αγορές ορυκτών καυσίμων, ιδίως υπό το πρίσμα της κλιμακούμενης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η Επιτροπή παρουσίασε ένα ολοκληρωμένο σύνολο δράσεων και μέτρων στις 22 Απριλίου 2026 με την ονομασία AccelerateEU
Στόχος είναι μια ενεργειακή ένωση που θα παρέχει ενεργειακή ασφάλεια και καθαρή, άφθονη, εγχώρια ενέργεια, οικονομικά προσιτή για τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις της ΕΕ. Η παραπάνω λύση περιλαμβάνει περαιτέρω επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια και σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων από την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
5 Πυλώνες του AccelerateEU
Το σχέδιο θα παράσχει άμεση ανακούφιση στους καταναλωτές που αντιμετωπίζουν απότομες αυξήσεις των τιμών της ενέργειας και θα επιταχύνει τη μετάβαση σε καθαρή, ασφαλή και οικονομικά προσιτή καθαρή ενέργεια. Στη συνέχεια καθορίζονται 5 βασικοί τομείς δράσης:
Στενότερος συντονισμός σε επίπεδο ΕΕ
Ο αυξημένος συντονισμός μεταξύ των χωρών της ΕΕ, τόσο εντός της ενιαίας αγοράς όσο και με τους παρόχους ορυκτών καυσίμων, θα στηρίξει δράσεις όπως η πλήρωση εγκαταστάσεων αποθήκευσης αερίου, οι έκτακτες εκλύσεις αποθεμάτων πετρελαίου και η θέσπιση εθνικών μέτρων. Η ισχυρή δέσμευση και ο ενισχυμένος συντονισμός που απαιτούνται θα υποστηριχθούν από την ειδική ομάδα για την Ενεργειακή Ένωση , που δρομολογήθηκε το 2025.
Προστασία των καταναλωτών και των επιχειρήσεων
Τα μέτρα που προτείνονται για τη στήριξη των χωρών της ΕΕ όσον αφορά την προστασία των καταναλωτών και της βιομηχανίας από τις κορυφώσεις των τιμών περιλαμβάνουν έγκαιρα και προσωρινά μέτρα, όπως στοχευμένα καθεστώτα εισοδηματικής στήριξης, ενεργειακά κουπόνια και μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στην ηλεκτρική ενέργεια για τα ευάλωτα νοικοκυριά.
Περισσότερη εγχώρια καθαρή ενέργεια
Η επιτάχυνση της μετάβασης στην εγχώρια καθαρή ενέργεια θα μειώσει τις εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Για να ενθαρρυνθούν οι κατασκευαστές να αυξήσουν την παραγωγική τους ικανότητα και να επενδύσουν σε περισσότερες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και δεξιότητες, τα μέτρα περιλαμβάνουν την άρση των φραγμών στον εξηλεκτρισμό στους τομείς της βιομηχανίας, των μεταφορών και των κτιρίων.
Ενίσχυση του ενεργειακού μας συστήματος
Η αναβάθμιση και ο μετασχηματισμός του ενεργειακού μας συστήματος θα διασφαλίσουν την πλήρη εφαρμογή των ισχυόντων κανόνων, θα επιταχύνουν τις διαπραγματεύσεις σχετικά με τη δέσμη μέτρων της ΕΕ για τα δίκτυα και θα στηρίξουν την υλοποίηση έργων «ενεργειακών αυτοκινητοδρόμων.
Τόνωση των επενδύσεων
Για να αυξηθούν τα ιδιωτικά κεφάλαια για τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας, πρέπει να κινητοποιηθεί δημόσια χρηματοδότηση τόσο σε Ευρωπαϊκό, όσο και σε εθνικό επίπεδο. Η Επιτροπή θα ενθαρρύνει επίσης περαιτέρω επενδύσεις μέσω εκδηλώσεων υψηλού επιπέδου, όπως το επενδυτικό φόρουμ για τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας τον Μάιο του 2026 και η σύνοδος κορυφής για τις επενδύσεις σε καθαρές μορφές ενέργειας, αργότερα μέσα στο 2026.
Βασικά στοιχεία σχετικά με τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων:
- 340 δισ. ευρώ κοστολογείται η αξία εισαγωγών ορυκτών καυσίμων το 2025
- Πρόσθετες δαπάνες ύψους 24 δισ. ευρώ για ορυκτά καύσιμα από τον Μάρτιο του 2026 (σύγκρουση στη Μέση Ανατολή)
- Το 57 % της ενέργειας που καταναλώνεται στην ΕΕ είναι εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα
Μετάβαση της ΕΕ σε καθαρές μορφές ενέργειας
Η μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας αποτελεί επιτακτική ανάγκη για την οικονομία, την ανταγωνιστικότητα και την ασφάλεια, η οποία θα απαιτήσει ισχυρή δέσμευση από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, στενό συντονισμό και αυξημένες επενδύσεις.
Η ανάγκη για μετάβαση δεν είναι νέα, αλλά πρέπει να επιταχυνθεί σημαντικά ενόψει της γεωπολιτικής πραγματικότητας της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Το σχέδιο REPowerEU αποσκοπεί στη σταδιακή κατάργηση όλων των ρωσικών εισαγωγών ενέργειας και στη διασφάλιση της ενεργειακής ανεξαρτησίας της ΕΕ από τη Ρωσία. Έχει σημειώσει πρόοδο μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022 και επικεντρώνεται στην προώθηση της διατήρησης της ενέργειας, στην ενθάρρυνση της παραγωγής καθαρής ενέργειας και στη διαφοροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρώπης.
Οι υψηλές τιμές της ενέργειας έπληξαν περισσότερο τους πλέον ευάλωτους. Η δέσμη μέτρων για την ενέργεια , που παρουσιάστηκε τον Μάρτιο του 2026 δίνει προτεραιότητα στο ενεργειακό κόστος και την πρόσβαση των καταναλωτών στην ενέργεια, με ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία των ευάλωτων και ενεργειακά φτωχών νοικοκυριών.
Η Κομισιόν συνεργάζεται επίσης με συγκεκριμένους τομείς για να συμβάλει στην επιτάχυνση της μετάβασης σε καθαρές μορφές ενέργειας μέσω τοπικών πρωτοβουλιών, για παράδειγμα με τη στήριξη των περιφερειών ή των νησιών εξόρυξης άνθρακα της ΕΕ, την ενίσχυση της χρηματοδότησης της ενεργειακής απόδοσης και την καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας.
Στο πακέτο των άμεσων και επιτακτικών μέτρων (AccelerateEU), περιλαμβάνονται και έκτακτες στοχευμένες ενισχύσεις στους πιο ευάλωτους πολίτες, αλλά δεν εξαντλούνται σε αυτές.
Αυτά περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων:
- Μειώσεις ΦΠΑ για την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών και μπαταριών μικρής κλίμακας, καθώς και αντλιών θερμότητας και ηλιοθερμικών συστημάτων.
- Παροχή κινήτρων και διευκόλυνση της αυτοκατανάλωσης, μεταξύ άλλων και Φορολογικά κίνητρα που υποστηρίζουν τη μετάβαση σε ηλεκτρικά οχήματα.
- Παροχή κινήτρων και διευκόλυνση της συμμετοχής των καταναλωτών σε ενεργειακές κοινότητες (μέσω παροχής εγγυήσεων για το δανεισμό τους).
Η παρούσα κρίση υπογραμμίζει την ανάγκη για επιτάχυνση του εξηλεκτρισμού, ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής καθαρής ενέργειας και της αποθήκευσης και προώθηση της ενεργειακής μετάβασης. Οι σημερινές επιλογές θα καθορίσουν εάν η επόμενη κρίση θα μας βρει σε θέση αδυναμίας ή ισχύος. Η υιοθέτηση ενός ενεργειακού συστήματος που είναι καθαρό, αξιόπιστο, εγχώριο, ασφαλές, ανθεκτικό και οικονομικά προσιτό αποτελεί όχι μόνο κλιματική και περιβαλλοντική ανάγκη, αλλά και κοινωνικοοικονομική προτεραιότητα.
Με κύριο γνώμονα όλες τις παραπάνω πολιτικές ο Σύνδεσμος Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ), καλεί τα αρμόδια υπουργεία, να προχωρήσουν άμεσα σε υλοποίηση των προτάσεων της Κομισιόν.
Οι εξελίξεις απαιτούν άμεση δράση χωρίς καθυστερήσεις!
